przejdź do treści głównej
Przekierowanie na stronę główna serwisu Zbiory Społeczne
rozwiń menu
O portalu
O Centrum Archiwistyki SpołecznejCo zawiera portal Zbiory SpołeczneKontakt
Znajdź archiwum społeczne w okolicy
Otwórz mapę archiwów
Korzystanie ze zbiorów
Jak szukać zbiorów?Dołącz do ArchimistrzówPrawa autorskie do zbiorów społecznychJak ciekawie wykorzystać zbiory?
Poznawaj zbiory i uzupełniaj ich opisy
Poznaj grę Archimistrzowie
Udostępnianie zbiorów
Opublikuj zbiory na portaluOtwarty System Archiwizacji (OSA)Jak digitalizować i opisywać zbiory?Materiały dla archiwów społecznych
Zgłębiaj historie wokół zbiorów społecznych
Czytaj artykuły
Archiwa społeczneArtykuły i podkasty
Zmiana rozmiaru czcionki.A+
Zmiana kontrastu strony.
Zanurz się w źródłach
Pamięciownik - wystawa mobilna
Wiżajny
Pamięciownik 2025 - wystawy w mobilnym pawilonieWiżajnyGminna Biblioteka Publiczna w Wiżajnach
Kobieta w zestawie słuchawkowym obsługuje zabytkową centralę telefoniczną, łącząc połączenia za pomocą kabli i wtyczek, jednocześnie odwołując się do odręcznych notatek na biurku.

Wiżajny, nazywane polskim biegunem zimna, leżą na Suwalszczyźnie, niedaleko granicy z Litwą i Rosją. To spokojna, pagórkowata okolica między jeziorami, z widokiem na pola, wzgórza i charakterystyczny kościół górujący nad miejscowością, do którego prowadzą długie schody.

Ale Wiżajny to przede wszystkim historie mieszkanek i mieszkańców. Wspomnienia o starej gospodzie Turowianki, pracy na poczcie jako telefonistka, czy drewnianym domu ludowym, w którym mieściło się kino. To także opowieści o miejscu, w którym przez lata spotykały się różne kultury i społeczności – polska, litewska, żydowska i ewangelicka.

Podczas wizyty Pamięciownika fotografie i rodzinne historie pojawiły się we wspólnej przestrzeni. Zdjęcia wyciągnięte z albumów i domowych szuflad stały się pretekstem do rozmów o dawnych Wiżajnach i o tym, jak wyglądają dziś.

cytat z filmu„I właśnie ja z siostrą pracowałam na tej poczcie. Była taka centrala (...) że się tam wtyki robiło”
Kobieta w zestawie słuchawkowym obsługuje zabytkową centralę telefoniczną, łącząc połączenia za pomocą kabli i wtyczek, jednocześnie odwołując się do odręcznych notatek na biurku.
1988. Telefonistka. Wiżajny
Gminna Biblioteka Publiczna w Wiżajnach
Grupa dorosłych i dzieci pozuje na schodach i ganku drewnianego domu, w otoczeniu roślin, na czarno-białym zdjęciu w stylu vintage.
1956. Rodzina Matusiewiczów. Wiżaj...
Gminna Biblioteka Publiczna w Wiżajnach
Czarno-białe zdjęcie ludzi idących pośpiesznie ulicą, w tle płonące budynki, z dymem unoszącym się w niebo.
1963. Pożar Wiżajn
Gminna Biblioteka Publiczna w Wiżajnach

Czym jest Pamięciownik?

Pamięciownik to projekt Centrum Archiwistyki Społecznej realizowany we współpracy z partnerami lokalnymi wspierający rozwój oddolnych inicjatyw dokumentujących historię lokalną w Polsce. Jego sercem jest podróżujący po Polsce pawilon wystawowy, który co roku odwiedza małe i średnie miejscowości. W każdej z nich powstaje wystawa oparta na fotografiach i dokumentach przekazanych przez mieszkańców i mieszkanki. Zbiory zgromadzone podczas wizyt Pamięciownika trafiają do lokalnych archiwów społecznych i na portal Zbiory Społeczne. W tym cyklu przybliżamy wybrane historie i fotografie pochodzące z tych zbiorów.

Partner pamięciownika

Gminna Biblioteka Publiczna w Wiżajnach

Zobacz stronę archiwum
Archiwum społeczne prowadzone przy Bibliotece gromadzi, opracowuje i chroni materiały dokumentujące historię Wiżajn, miejscowej parafii oraz okolicznych miejscowości. W jego zbiorach znajdują się przede wszystkim fotografie z XX wieku – rodzinne, pamiątkowe i religijne, a także zdjęcia ukazujące codzienne życie mieszkańców, lokalne miejsca i zwyczaje. Archiwum obejmuje również dokumenty, pocztówki oraz inne pamiątki związane z historią regionu.Działalność archiwum stanowi kontynuację bibliotecznych tradycji związanych z gromadzeniem Dokumentów Życia Społecznego. Tworzy także przestrzeń do spotkań, rozmów i wymiany wspomnień z mieszkańcami, w szczególności z przedstawicielami starszego pokolenia.
Twórcy Pamięciownika
KoncepcjaAgata BujnowskaJoanna ŁubaKarolina Sakowicz
KoordynacjaKarolina Sakowicz
RealizacjaAgata BujnowskaEwa HubarMaria MossakowskaKarolina Sakowicz
Projekt pawilonuKolektyw SENNA – Tomasz Chwiałkowski, Agata Korba, Sebastian Kucharuk
WspółpracaNatalia Romik
Produkcja pawilonuArtmontage – Alena Trafimava, Aleksander Trafimau

Autorka tekstu

Ewa Hubar
Antropolożka z wykształcenia, UX-owczyni z zamiłowania, choreografka z potrzeby ruchu i menadżerka kultury z codziennej praktyki. Od lat łączy ludzi, historie i projekty, realizując działania kulturalne, artystyczne oraz badawcze w Polsce i za granicą. Na co dzień koordynatorka w Dziale Projektów Kulturalnych Centrum Archiwistyki Społecznej.Lubi zadawać pytania i sprawdzać, jak świat działa z perspektywy użytkowników. Gdy nie zajmuje się projektami, można ją spotkać na macie do jogi, przy kole garncarskim, podczas masażu tajskiego albo śpiewającą tradycyjne pieśni polskie i ukraińskie. Członkini kolektywów FemQlub i Przestrzeń Wspólna.

Pozostałe teksty z serii

Portal prowadzony przez:

Uwaga. Link cas.org.pl zostanie otwarty w nowym oknie.

logo CAS i Zbiorów Społecznych

Dane teleadresowe

Kontakt

Ul. Rejtana 17, lok. 25/26/27

02-516 Warszawa

22 294 11 00

kontakt@cas.org.pl

Menu dodatkowe

Strony

Deklaracja dostępności
Polityka prywatności
Regulamin
Uwaga. Link cas.org.pl zostanie otwarty w nowym oknie.Newsletter

Media społecznościowe

Facebook – Profil Centrum Archiwistyki Społecznej. Link zostanie otwarty w nowym oknie.

Instagram – Profil Centrum Archiwistyki Społecznej. Link zostanie otwarty w nowym oknie.

Spotify – Profil Centrum Archiwistyki Społecznej. Link zostanie otwarty w nowym oknie.

YouTube – Profil Centrum Archiwistyki Społecznej. Link zostanie otwarty w nowym oknie.


Organizator CAS

Organizator CAS:

Strona Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i SportuUwaga. Link gov.pl/web/kultura zostanie otwarty w nowym oknie.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Dotacja celowa na Rozbudowę Otwartego Systemu Archiwizacji OSA